Gari lile la zamani lilikuwa likiyayuka kwenye vumbi la kijiji, likituacha mbali na lile eneo la mbuyu. Juma alikuwa amekaa kiti cha nyuma, amejikunyata kama mtoto mdogo. Ingawa minyororo ya chuma ilikuwa imekatika, alikuwa akijikuna shingoni mwake kana kwamba bado anahisi kitu kinamng'ata.

"Mwanangu... mbona mnamulika tochi machoni pangu?" Juma aliuliza kwa sauti ya kutetemeka, huku akifumba macho kwa nguvu.

Mimi na Neema tulitazamana. Gari lilikuwa na giza, na hakuna mtu aliyekuwa na tochi. "Juma, hakuna mwanga hapa. Tulia, tuko salama sasa," nilimtuliza nikimshika begani.

"Hapana! Wapo hapa! Wale madereva wangu... Suleiman na mwenzake!" Juma alipiga yowe na kujitupa chini ya siti ya gari. "Wanasema niliwauza kwa ajili ya tairi za Fuso! Wanasema damu yao ndiyo ilikuwa mafuta ya injini zangu!"

Dereva wa lile gari, mzee wa kijijini aliyekuwa na busara, alitazama kupitia kioo cha mbele. "Kijana, mganga amekufa, lakini mikataba ya damu haifi kwa moto. Wale watu waliokufa kwenye biashara zake ni 'madeni' ambayo sasa yanadai kulipwa. Roho zao hazina pa kwenda kwa sababu zilizikwa kishirikina."

Neema alinyamaza kwa muda, akisali kimoyomoyo. Kisha akasema, "Juma, njia pekee ya hawa watu kukuacha ni wewe kwenda kuomba radhi kwenye familia zao. Lazima ukiri ukweli. Huwezi kufuta damu kwa maji, unaifuta kwa ukweli na toba."

"Ukweli?!" Juma alicheka kicheko cha uchungu. "Nikiwaambia niliwauza wataniua! Mimi sasa hivi sina hata senti tano, nitawapa nini kama fidia? Mimi ni maskini kuliko nilivyokuwa mwanzo!"

Tulifika mjini mkoa Y tukiwa tumechoka hoi. Juma hakuwa na pa kwenda; nyumba yake ilikuwa jalala, akaunti zake zilikuwa zimefungwa, na marafiki zake wote wa mjini walikuwa wamemkimbia baada ya kusikia amefilisika na "kuchanganyikiwa."

Niliamua kumpeleka kwenye chumba changu kidogo nilichopanga wakati wa safari yangu. Tulipofika mlangoni, tulikuta kitu kilichotufanya sote tusimame.

Mlangoni kulikuwa na sanduku dogo la mbao, na juu yake kulikuwa na ua la waridi lililoonekana kunyauka kwa kasi. Juma alipoliona lile sanduku, alianza kutetemeka tena. "Hili ni sanduku la hesabu... kila jioni mganga alikuwa analituma lilete faida ya siku."

Nililifungua lile sanduku kwa tahadhari. Ndani yake hamkuwa na pesa. Kulikuwa na funguo tatu za magari—funguo za zile Fuso tatu zilizopata ajali. Lakini funguo hizo zilikuwa zimejaa kutu na zimenata damu mbichi ambayo ilikuwa bado inatiririka.

Ghafla, taa ya barabarani iliyo karibu na chumba changu ilianza kuwaka na kuzima. Kivuli cha mtu mrefu kilionekana ukutani, kikiwa kimeshika usukani wa gari usioonekana. Sauti ya injini ya Fuso ilisikika ikinguruma nje ya chumba changu, ingawa barabara ilikuwa tupu.

"Juma... turudishe nyumbani..." sauti ya kiume, nzito na yenye huzuni, ilisikika ikitokea ndani ya lile sanduku la funguo.

Juma alianguka chini na kuanza kulia. "Nitawarudishaje wakati nimeshawazika?! Nitawapa nini?!"

Neema alichukua zile funguo na kuziweka kwenye mfuko wake. "Juma, kesho asubuhi tunafunga safari kuelekea kijijini kwa akina Suleiman. Hatuna pesa, lakini tuna ukweli. Hiyo ndiyo funguo pekee itakayofungua kifungo chako cha nafsi."

Usiku ule, niliamshwa na sauti ya Juma akizungumza usingizini. Alikuwa akitaja majina ya watu, mmoja baada ya mwingine, na kila jina alilotaja, nilisikia sauti ya kishindo cha gari ikigongana nje.

Je, familia za waliokufa watamuelewa Juma? Au ndiyo itakuwa safari yake ya mwisho kuelekea kaburini?

**Usikose Sehemu ya 12...**