Episode 16: Kauli ya Kwanza ya Daktari wa ICU
Mwanga wa asubuhi ya siku ya nne ulipenya kwenye madirisha makubwa ya korido za hospitali ya Bugando, lakini haukuleta joto lolote mioyoni mwetu. Mimi na Juma tulikuwa tumejikunyata kwenye vile viti vya chuma, macho yetu yakiwa yamefura na kuwa mekundu kwa kukosa usingizi na kulia mfululizo. Harufu ya madawa ya ICU ilikuwa imeshajaa kwenye nguo zetu, ikitukumbusha kila sekunde kuwa tupo kwenye ukingo wa hatari.
Saa mbili na nusu asubuhi, ule mlango mkubwa wa kioo wa ICU ulisikika ukifunguka taratibu: *Click!*
Moyo wangu ulipiga mshindo mkubwa. Daktari bingwa wa chumba cha wagonjwa mahututi alitoka nje. Alikuwa amevua barakoa yake, akionekana mzee aliyeregea kwa uchovu wa mapambano ya usiku kucha. Alitazama makaratasi yaliyokuwa mkononi mwake, kisha akanyua macho na kututazama mimi na Juma tuliokuwa tumesimama kwa haraka tukimkabili.
"Ndugu wa Neema, karibuni ofisini kwangu mara moja," daktari alisema kwa sauti ya chini iliyobeba uzito mkubwa usio na matumaini.
Tulimfuata kimya kimya hadi kwenye kijiofisi chake kidogo kilichopo pembeni mwa korido hiyo. Daktari aliketi kwenye kiti chake cha ngozi, akatunyooshea mikono tukaenda kukaa kwenye viti viwili vilivyokuwa mbele ya meza yake. Juma alishikilia mikono yake kwa mbele, akitetemeka mwili mzima, macho yake yakitazama kila dokezo la uso wa daktari.
"Daktari... niambie mke wangu anaendeleaje?" Juma aliongea kwa sauti ya kuomba, sauti iliyovunjika kabisa. "Mashine imemsaidia kupumua? Ana nafuu yoyote mpenzi wangu?"
Daktari alitua pumzi ndefu, akafumbua yale makaratasi ya vipimo vya damu vilivyofanyika saa kumi za usiku. "Kaka Juma, na binti Salome... kiukweli usiku wa jana ulikuwa mrefu na wa mapambano makubwa sana kwetu na kwa mgonjwa wenu. Mashine ya *ventilator* imesaidia kuweka hewa ya oksijeni kwenye mapafu yake, lakini tunakabiliwa na tatizo kubwa zaidi kuliko upumuaji."
"Tatizo gani daktari?" nilimuuliza huku nikifuta chozi lililotiririka shavuni mwangu.
"Zile product za kupunguza tumbo alizotumia dada yako zilikuwa na kemikali zenye sumu kali sana ambazo zimeshaingia kwenye mfumo mzima wa damu (*septic shock*)," daktari alieleza kwa uwazi bila kuficha kitu. "Sumu hiyo, mbali na kuharibu kabisa utumbo na kuanzisha yale majeraha ya kansa, sasa hivi inasafiri mwilini. Vipimo vya asubuhi hii vimeonyesha kuwa figo zake zote mbili zimeanza kufeli kwa kasi (*acute kidney injury*), na ini lake pia linaanza kusalimu amri kwa sababu ya kushindwa kuchuja ile sumu."
Juma alipiga kelele ya chini, akainama na kuzika uso wake kwenye magoti yake, akianza kulia kwa sauti ya kwikwi.
"Hii ina maana gani daktari? Hakuna namna ya kusafisha hiyo sumu?" nilizungumza kwa taabu, nikihisi koo langu likikauka.
"Tunajitahidi kuongeza dozi kali zaidi za antibiotic na dawa za kusaidia kusukuma damu kwenda kwenye viungo hivyo vikuu," daktari alijibu, macho yake yakionyesha masikitiko makubwa. "Lakini ukweli ni kwamba mwili wake umedhoofika sana kwa sababu ya kuharisha mfululizo kwa siku nyingi kabla ya kufika hapa. Uwezo wake wa kupambana ndani ya mwili umeshuka kwa asilimia kubwa mno. Kwa sasa, hali ya Neema ipo kwenye hatua ya hatari ya kiwango cha juu sana (*critical state*). Tunaomba muendelee kuwa wavumilivu na kuomba."
Tulitoka ofisini kwa daktari tukiwa kama watu waliopigwa na shoti ya umeme. Juma alirudi kwenye viti vya korido, akajilaza hapo akizungumza maneno ya majuto: "Laki saba kila siku ya ICU, dawa za mamilioni... na bado mke wangu anazidi kufa? Mungu wangu, kwa nini nilisema yale maneno ya utani? Gharama hii ya mapenzi ni kubwa mno..."
Muda mfupi baadae, muuguzi alitoka ICU na kutuambia kuwa tunaruhusiwa kuingia mmoja mmoja kwa dakika tano tu kumtazama. Juma aliniambia niingie mimi kwanza kwa sababu alikuwa hana nguvu ya kusimama. Niliingia chumba kile cha baridi kali, nikamwona dada yangu amezungukwa na nyaya, mipira mikubwa kooni, na skrini za kompyuta zikionyesha grafu za mapigo ya moyo wake yaliyokuwa yakisuasua. Nilimshika mguu uliokuwa wa baridi, nikalia kimya kimya nikijua kuwa dhoruba inazidi kuwa nzito.
---
**Katika Episode Inayofuata (SURA YA 17: Siku ya Nne na Kauli za Siri za Neema):**
Wakati mimi Salome nikiwa nimesimama pembeni ya kitanda chake cha ICU mchana wa siku hiyo ya nne, Neema anafumbua macho yake kwa tabu sana chini ya ile mipira ya mashine. Anaonyesha ishara ya kutaka kuongea kitu, akinitazama kwa macho yaliyojaa ujumbe mzito wa mwisho dhihirisho la mtu anayejua safari yake imefika. Je, ni maneno gani ya siri na maagizo mazito anayokwenda kuniusia mimi mdogo wake? Usikose kufuatilia Sura ya 17!
Saa mbili na nusu asubuhi, ule mlango mkubwa wa kioo wa ICU ulisikika ukifunguka taratibu: *Click!*
Moyo wangu ulipiga mshindo mkubwa. Daktari bingwa wa chumba cha wagonjwa mahututi alitoka nje. Alikuwa amevua barakoa yake, akionekana mzee aliyeregea kwa uchovu wa mapambano ya usiku kucha. Alitazama makaratasi yaliyokuwa mkononi mwake, kisha akanyua macho na kututazama mimi na Juma tuliokuwa tumesimama kwa haraka tukimkabili.
"Ndugu wa Neema, karibuni ofisini kwangu mara moja," daktari alisema kwa sauti ya chini iliyobeba uzito mkubwa usio na matumaini.
Tulimfuata kimya kimya hadi kwenye kijiofisi chake kidogo kilichopo pembeni mwa korido hiyo. Daktari aliketi kwenye kiti chake cha ngozi, akatunyooshea mikono tukaenda kukaa kwenye viti viwili vilivyokuwa mbele ya meza yake. Juma alishikilia mikono yake kwa mbele, akitetemeka mwili mzima, macho yake yakitazama kila dokezo la uso wa daktari.
"Daktari... niambie mke wangu anaendeleaje?" Juma aliongea kwa sauti ya kuomba, sauti iliyovunjika kabisa. "Mashine imemsaidia kupumua? Ana nafuu yoyote mpenzi wangu?"
Daktari alitua pumzi ndefu, akafumbua yale makaratasi ya vipimo vya damu vilivyofanyika saa kumi za usiku. "Kaka Juma, na binti Salome... kiukweli usiku wa jana ulikuwa mrefu na wa mapambano makubwa sana kwetu na kwa mgonjwa wenu. Mashine ya *ventilator* imesaidia kuweka hewa ya oksijeni kwenye mapafu yake, lakini tunakabiliwa na tatizo kubwa zaidi kuliko upumuaji."
"Tatizo gani daktari?" nilimuuliza huku nikifuta chozi lililotiririka shavuni mwangu.
"Zile product za kupunguza tumbo alizotumia dada yako zilikuwa na kemikali zenye sumu kali sana ambazo zimeshaingia kwenye mfumo mzima wa damu (*septic shock*)," daktari alieleza kwa uwazi bila kuficha kitu. "Sumu hiyo, mbali na kuharibu kabisa utumbo na kuanzisha yale majeraha ya kansa, sasa hivi inasafiri mwilini. Vipimo vya asubuhi hii vimeonyesha kuwa figo zake zote mbili zimeanza kufeli kwa kasi (*acute kidney injury*), na ini lake pia linaanza kusalimu amri kwa sababu ya kushindwa kuchuja ile sumu."
Juma alipiga kelele ya chini, akainama na kuzika uso wake kwenye magoti yake, akianza kulia kwa sauti ya kwikwi.
"Hii ina maana gani daktari? Hakuna namna ya kusafisha hiyo sumu?" nilizungumza kwa taabu, nikihisi koo langu likikauka.
"Tunajitahidi kuongeza dozi kali zaidi za antibiotic na dawa za kusaidia kusukuma damu kwenda kwenye viungo hivyo vikuu," daktari alijibu, macho yake yakionyesha masikitiko makubwa. "Lakini ukweli ni kwamba mwili wake umedhoofika sana kwa sababu ya kuharisha mfululizo kwa siku nyingi kabla ya kufika hapa. Uwezo wake wa kupambana ndani ya mwili umeshuka kwa asilimia kubwa mno. Kwa sasa, hali ya Neema ipo kwenye hatua ya hatari ya kiwango cha juu sana (*critical state*). Tunaomba muendelee kuwa wavumilivu na kuomba."
Tulitoka ofisini kwa daktari tukiwa kama watu waliopigwa na shoti ya umeme. Juma alirudi kwenye viti vya korido, akajilaza hapo akizungumza maneno ya majuto: "Laki saba kila siku ya ICU, dawa za mamilioni... na bado mke wangu anazidi kufa? Mungu wangu, kwa nini nilisema yale maneno ya utani? Gharama hii ya mapenzi ni kubwa mno..."
Muda mfupi baadae, muuguzi alitoka ICU na kutuambia kuwa tunaruhusiwa kuingia mmoja mmoja kwa dakika tano tu kumtazama. Juma aliniambia niingie mimi kwanza kwa sababu alikuwa hana nguvu ya kusimama. Niliingia chumba kile cha baridi kali, nikamwona dada yangu amezungukwa na nyaya, mipira mikubwa kooni, na skrini za kompyuta zikionyesha grafu za mapigo ya moyo wake yaliyokuwa yakisuasua. Nilimshika mguu uliokuwa wa baridi, nikalia kimya kimya nikijua kuwa dhoruba inazidi kuwa nzito.
---
**Katika Episode Inayofuata (SURA YA 17: Siku ya Nne na Kauli za Siri za Neema):**
Wakati mimi Salome nikiwa nimesimama pembeni ya kitanda chake cha ICU mchana wa siku hiyo ya nne, Neema anafumbua macho yake kwa tabu sana chini ya ile mipira ya mashine. Anaonyesha ishara ya kutaka kuongea kitu, akinitazama kwa macho yaliyojaa ujumbe mzito wa mwisho dhihirisho la mtu anayejua safari yake imefika. Je, ni maneno gani ya siri na maagizo mazito anayokwenda kuniusia mimi mdogo wake? Usikose kufuatilia Sura ya 17!