Episode 14: Pumzi Inavyoanza Kukwama
Homa ile ya usiku ilipungua taratibu kuelekea alfajiri, lakini haikuacha amani. Badala yake, iliiacha miundombinu ya mwili wa Neema ikiwa imechoka na haina nguvu kabisa ya kupambana.
Siku ya tatu tangu tufike Bugando ilianza kwa mawingu mazito yaliyotanda nje ya madirisha ya hospitali, huku miale ya jua ikishindwa kupenya dhihirisho la majonzi yaliyokuwa ndani ya wodi yetu. Juma alikuwa amelala doro kwenye kiti cha chuma cha wodini, huku mimi Salome nikiwa nimeshika mikono ya dada yangu, nikitazama kila badiliko la uso wake.
Saa mbili asubuhi, daktari alikuja kufanya ukaguzi wa asubuhi (*ward round*). Alipousogeza ule mrija wa kusikilizia mapigo ya moyo (*stethoscope*) kifuani kwa Neema, alikunja uso.
Ghafla, Neema alifumbua macho yake yaliyokuwa yamefura na kujaa wekundu. Alianza kujivuta-vuta kuelekea juu ya mto, akishika kifua chake kwa mkono mmoja uliokuwa na mrija wa dripu. Midomo yake iligeuka kuwa ya bluu na ya kijivu, ikikosa hewa safi.
"Salome... mdogo wangu..." Neema aliongea, lakini safari hii sauti haikutoka; yalikuwa ni mapigo ya hewa yanayokwama kooni. "Siwezi... siwezi kuvuta pumzi mwaya... naona kifua kimejaa, kina... kinabana kama nimeekewa jiwe kubwa..."
Juma alishtuka kutoka usingizini, akasimama haraka na kusogea mbele. "Mke wangu! Neema jikaze, vuta pumzi taratibu mpenzi wangu!" Juma alipaniki, akianza kumpepea kwa mikono yake yote miwili.
Hali ikabadilika ndani ya sekunde chache kuwa ya kutisha mno. Ile mashine kubwa ya hospitali iliyokuwa pembeni mwa kitanda chake, ikipima kiwango cha oksijeni mwilini (*Pulse Oximeter*) na mapigo ya moyo, ilianza kupiga ving'ora vya hatari: *Beep! Beep! Beep!* kwa sauti ya mfululizo na ya juu. Idadi ya oksijeni ilikuwa ikishuka kwa kasi kutoka asilimia 95 hadi kufikia 78, kiwango ambacho kilikuwa ni hatari kwa maisha ya binadamu.
Sumu ile kali ya yale madawa ya kupunguza tumbo, mbali na kuunguza na kutengeneza vidonda vya kansa kwenye utumbo, sasa ilikuwa imeingia kwenye mfumo wa damu (*septicemia*) na kuanza kushambulia mapafu na viungo vingine vikuu vya mwili. Mapafu yalikuwa yameanza kujaa majimaji ya sumu, yakishindwa kuchuja hewa.
"Wauguzi! Leteni mtungi mwingine wa oksijeni wa dharura haraka, na muite Daktari Bingwa wa nusu kaputi na huduma za dharura!" yule daktari wa zamu alipiga kelele kwa sauti ya juu, akianza kubonyeza kifua cha Neema taratibu ili kurejesha mfumo wa upumuaji.
Wodi nzima ilitawaliwa na taharuki. Wauguzi watatu walikimbia mle ndani wakiwa wameshughulika, mmoja akiongeza kasi ya dripu, mwingine akibadilisha mipira ya oksijeni na kuweka barakoa kubwa ya hewa (*oxygen mask*) iliyomfunika Neema mdomo na pua nzima. Neema alikuwa akitazama juu, kifua chake kikipanda na kushuka kwa nguvu kubwa, akipigania kila tone la hewa dhihirisho la mtu anayezama majini.
Juma alibaki amesimama kona ya chumba, akilia kwa sauti ya juu bila kujali dharura ya kiume. "Mungu wangu, nimefanya nini mimi? Utani wangu unamuua mke wangu! Neema usiache kuvuta pumzi... nakuomba mwaya, jikaze!"
Mimi nilikuwa nimeshika miguu yake iliyokuwa ya baridi, nikisali kwa machozi yasiyo na kikomo. Daktari bingwa wa huduma za dharura aliingia kwa kasi akiwa ameshika vifaa vyake. Alimtazama Neema, akatazama kile king'ora cha mashine kinachozidi kupiga kelele, kisha akatugeukia mimi na Juma.
"Ndugu zangu, mfumo wake wa mapafu na utumbo unashindwa kufanya kazi kwa pamoja. Dripu na oksijeni ya kawaida ya hapa wodini haitoshi tena kudhibiti hii hali," daktari alieleza kwa sauti ya dharura kubwa. "Lazima tumhamishie sasa hivi kwenye Chumba cha Wagonjwa Mahututi (ICU) ili tumfunge kwenye mashine kubwa ya kumsaidia kupumua (*Ventilator*). Hali yake ni mbaya mno."
---
**Katika Episode Inayofuata (SURA YA 15: Mlango wa Chumba cha ICU):**
Neema anabebwa kwa dharura na kuingizwa kwenye Chumba cha Wagonjwa Mahututi (ICU), mlango mkubwa wa kioo unafungwa, na mimi na Juma tunabaki nje kwenye viti vya korido tukisikiliza sauti za kutisha za ndani. Gharama za ICU zinakuwa ni pigo lingine kubwa la kifedha na kisaikolojia. Je, Neema atafanikiwa kutoboa usiku wa kwanza akiwa ndani ya chumba hicho cha hatari? Usikose kufuatilia Sura ya 15!
Siku ya tatu tangu tufike Bugando ilianza kwa mawingu mazito yaliyotanda nje ya madirisha ya hospitali, huku miale ya jua ikishindwa kupenya dhihirisho la majonzi yaliyokuwa ndani ya wodi yetu. Juma alikuwa amelala doro kwenye kiti cha chuma cha wodini, huku mimi Salome nikiwa nimeshika mikono ya dada yangu, nikitazama kila badiliko la uso wake.
Saa mbili asubuhi, daktari alikuja kufanya ukaguzi wa asubuhi (*ward round*). Alipousogeza ule mrija wa kusikilizia mapigo ya moyo (*stethoscope*) kifuani kwa Neema, alikunja uso.
Ghafla, Neema alifumbua macho yake yaliyokuwa yamefura na kujaa wekundu. Alianza kujivuta-vuta kuelekea juu ya mto, akishika kifua chake kwa mkono mmoja uliokuwa na mrija wa dripu. Midomo yake iligeuka kuwa ya bluu na ya kijivu, ikikosa hewa safi.
"Salome... mdogo wangu..." Neema aliongea, lakini safari hii sauti haikutoka; yalikuwa ni mapigo ya hewa yanayokwama kooni. "Siwezi... siwezi kuvuta pumzi mwaya... naona kifua kimejaa, kina... kinabana kama nimeekewa jiwe kubwa..."
Juma alishtuka kutoka usingizini, akasimama haraka na kusogea mbele. "Mke wangu! Neema jikaze, vuta pumzi taratibu mpenzi wangu!" Juma alipaniki, akianza kumpepea kwa mikono yake yote miwili.
Hali ikabadilika ndani ya sekunde chache kuwa ya kutisha mno. Ile mashine kubwa ya hospitali iliyokuwa pembeni mwa kitanda chake, ikipima kiwango cha oksijeni mwilini (*Pulse Oximeter*) na mapigo ya moyo, ilianza kupiga ving'ora vya hatari: *Beep! Beep! Beep!* kwa sauti ya mfululizo na ya juu. Idadi ya oksijeni ilikuwa ikishuka kwa kasi kutoka asilimia 95 hadi kufikia 78, kiwango ambacho kilikuwa ni hatari kwa maisha ya binadamu.
Sumu ile kali ya yale madawa ya kupunguza tumbo, mbali na kuunguza na kutengeneza vidonda vya kansa kwenye utumbo, sasa ilikuwa imeingia kwenye mfumo wa damu (*septicemia*) na kuanza kushambulia mapafu na viungo vingine vikuu vya mwili. Mapafu yalikuwa yameanza kujaa majimaji ya sumu, yakishindwa kuchuja hewa.
"Wauguzi! Leteni mtungi mwingine wa oksijeni wa dharura haraka, na muite Daktari Bingwa wa nusu kaputi na huduma za dharura!" yule daktari wa zamu alipiga kelele kwa sauti ya juu, akianza kubonyeza kifua cha Neema taratibu ili kurejesha mfumo wa upumuaji.
Wodi nzima ilitawaliwa na taharuki. Wauguzi watatu walikimbia mle ndani wakiwa wameshughulika, mmoja akiongeza kasi ya dripu, mwingine akibadilisha mipira ya oksijeni na kuweka barakoa kubwa ya hewa (*oxygen mask*) iliyomfunika Neema mdomo na pua nzima. Neema alikuwa akitazama juu, kifua chake kikipanda na kushuka kwa nguvu kubwa, akipigania kila tone la hewa dhihirisho la mtu anayezama majini.
Juma alibaki amesimama kona ya chumba, akilia kwa sauti ya juu bila kujali dharura ya kiume. "Mungu wangu, nimefanya nini mimi? Utani wangu unamuua mke wangu! Neema usiache kuvuta pumzi... nakuomba mwaya, jikaze!"
Mimi nilikuwa nimeshika miguu yake iliyokuwa ya baridi, nikisali kwa machozi yasiyo na kikomo. Daktari bingwa wa huduma za dharura aliingia kwa kasi akiwa ameshika vifaa vyake. Alimtazama Neema, akatazama kile king'ora cha mashine kinachozidi kupiga kelele, kisha akatugeukia mimi na Juma.
"Ndugu zangu, mfumo wake wa mapafu na utumbo unashindwa kufanya kazi kwa pamoja. Dripu na oksijeni ya kawaida ya hapa wodini haitoshi tena kudhibiti hii hali," daktari alieleza kwa sauti ya dharura kubwa. "Lazima tumhamishie sasa hivi kwenye Chumba cha Wagonjwa Mahututi (ICU) ili tumfunge kwenye mashine kubwa ya kumsaidia kupumua (*Ventilator*). Hali yake ni mbaya mno."
---
**Katika Episode Inayofuata (SURA YA 15: Mlango wa Chumba cha ICU):**
Neema anabebwa kwa dharura na kuingizwa kwenye Chumba cha Wagonjwa Mahututi (ICU), mlango mkubwa wa kioo unafungwa, na mimi na Juma tunabaki nje kwenye viti vya korido tukisikiliza sauti za kutisha za ndani. Gharama za ICU zinakuwa ni pigo lingine kubwa la kifedha na kisaikolojia. Je, Neema atafanikiwa kutoboa usiku wa kwanza akiwa ndani ya chumba hicho cha hatari? Usikose kufuatilia Sura ya 15!